İŞ YERİNDE DUYGUSAL SALDIRI, MOBBİNG ve BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİ

İş, pek çok kişi için uyanık geçen saatlerinin büyük bölümünü değerlendirdikleri bir faaliyet; iş yaşamı, insanların diğer kişiler, örgüt ve toplum bazında çeşitli sonuçlara yol açabilecek olumlu veya olumsuz davranışların sergilendiği bir forumdur (Scott ve Ilies, 2006). İş yeri ortamında yardımseverlik ve aidiyet gibi davranışların sergilenmesi arzu edilmekte iken, olumsuz içerikteki diğer bazı davranışlar, pozitif olmayan sonuçlara yol açması nedeniyle arzu edilmemektedir. Bu tip olumsuz davranışlar, işyeri sapkınlığı, verimsiz davranışlar ya da antisosyal davranışlar olarak da nitelendirilmektedir. Olumsuz davranışların gerçekleştirilmesi ile bazı örgüt kuralları ihlal edilmekte, kişilerin veya örgüt huzurunun bozulması söz konusu olabilmektedir.

İş yerinde meydana gelen olumsuz davranışlar arasında en çok dikkati çekenler arasında cinsel içerikli saldırılar bulunmaktadır. Yapılan sözlü saldırılar, saygısız tavırlar, flört teklifleri ya da kişiyi sosyal ve profesyonel anlamda izole etmek bu kapsamda gerçekleştirilen davranışlardandır (Sims, Drasgow ve Fitzgerald, 2006). Saldırıların dağılımı üzerine yapılan araştırmalar sonucunda, kadınların erkeklerden, azınlıklara mensup olanların beyazlardan daha sık cinsel içerikli saldırıya maruz kaldığı tespit edilmiştir (Berdahl ve Moore, 2006).

Olumsuz davranışların yoğunlaşmış bir formu olarak değerlendirilen mobbing; bir veya birkaç kişi tarafından diğer bir kişiye yönelik olarak, sistematik biçimde, düşmanca ve ahlakdışı bir iletişim yöneltilmesi şeklinde psikolojik bir terör uygulamasıdır. Mobbing yapılan kişi savunmasız ve yardım alamaz bir duruma itilir. Bu eylemler uzun bir süre boyunca sıklıkla, kişiyi iş hayatından dışlamak amacıyla kasıtlı olarak uygulanır (Davenport, Schwartz ve Elliot, 2003).

Mobbing duygusal bir saldırıdır; kişinin saygısız ve zararlı bir davranışın hedefi olmasıyla başlar. Bir kişinin, diğer insanları kendi rızaları ile veya rızaları dışında başka bir kişiye karşı etrafında toplaması ve sürekli kötü niyetli hareketlerde bulunma, ima, alay ve karşıdakinin toplumsal itibarını düşürme gibi yollarla, saldırgan bir ortam yaratarak onu işten çıkmaya zorlaması biçiminde tezahür eder. Bu eylemler giderek korkutucu davranışlara ve açık suistimallere dönüşür. Kişinin çalıştığı örgüt bu davranışları sona erdirmeyecek, hatta bunları hoş görecek olursa saldırıya maruz kalan kişi kendini giderek daha çaresiz durumda bulur. Sonuçta kişi, giderek artan sıkıntı, hastalık ve sosyal sorunlar yaşamaya başlar. Verim sıklıkla düşer. Kişi depresyona girebilir; sıkça rapor veya izin kullanabilir. Bunları da istifa ya da işten çıkarılma izler. Davenport, Schwartz ve Elliot’a (2003) göre örgütler için mobbing kanser gibidir. İyileştirici önlemlerin alınmadığı durumlarda habis hücreden başlayarak örgütün bütün yaşamsal organlarına büyük bir hızla sıçrar.

Saldırgan kişiler, pasif ve aktif olmak üzere ikiye ayrılabilir. Pasif saldırganlar fırsat buldukça kötü davranışlarını örtmek için nazik ve düşünceli davranışlar da sergileyebilirler; böylelikle onlarla başa çıkmak daha zor bir hal alabilir.

Örgüt atmosferinde saldırganlığın ve mobbingin oluşum süreci aşağıda yer almaktadır:

  • Bir anlaşmazlık durumu oluşur. Henüz saldırganlık veya mobbing unsurları içermez, fakat mobbinge dönüşme riski taşır.
  • Gerginlik başlar. Saldırgan tavırlar mobbing dinamiklerinin harekete geçtiği sinyalleri belirir.
  • Yönetimin durumu yanlış yargılayarak, bu negatif döngüde dinamiğe dahil olur.
  • Saldırıya maruz kalan kişilerin “zor” veya “farklı” olduğu kanısı yayılmaya başlar. Yönetimin kişiye destek olmadığı durumlarda döngü hızlanır.
  • İş akdinin feshi veya istifa. Bu olayın sarsıntısı, travma sonrası stres bozukluğunu (PTSD) tetikler. Kovulmadan sonra duygusal gerilim ve onu izleyen psikosomatik hastalıklar devam eder hatta yoğunlaşır. (Sims, Drasgow ve Fitzgerald, 2006)

Aşağıdaki konularda duygusal saldırı görülmektedir:

  • Çalışanların şerefi, doğruluğu, güvenilirliği ve mesleki yeterliliğine saldırılar.
  • Olumsuz, küçük düşürücü, yıldırıcı, taciz edici, kötü niyetli ve kontrol edici iletişim.
  • Doğrudan veya dolaylı, gizli veya açık yapılması.
  • Kişinin hatanın sebebiymiş gibi gösterilmesi.
  • Bir veya birkaç saldırgan tarafından yapılması-akbabalık.
  • Kişinin itibarını kaybettirmeye, kafasını karıştırmaya, yıldırmaya, onu yalıtmaya yönelik olması ve onu teslim olmaya zorlaması.
  • Kişiyi dışlama niyetiyle yapılması.
  • Örgüt yönetimi tarafından anlaşılmaması, yanlış yorumlanması, görmezden gelinmesi, hoş görülmesi, teşvik edilmesi ve hatta kışkırtılması.

Judge, Scott ve Ilies’e (2006) göre, bu olaylar dizisi için tek çare, sorunu erken teşhis etmek ve zamanında eyleme geçmektir.

Olumsuz iletişim, kişiyi utandırmaya ve küçük düşürmeye yönelik saldırgan iletişimdir. Saldırıda bulunulan kişiler tarafından aşağıdaki negatif yaşantılar belirtilmiştir:

  • Alaya maruz kalmak,
  • Söylentiler çıkarılması ve önyargılı olunması,
  • Kişiliğe karşı kurmaca bir olay geliştirilmesi,
  • Mesleki yeteneklerin aşağılanması,
  • İş için gereken bilgilerin saklanması,
  • Fiziksel veya sosyal olarak izole edilinmesi,
  • Kişinin sorumluluk alanı dahilindeki işlerle ilgili olarak kendisinden habersiz toplantılar yapılması,
  • Gelen ve giden özel mektupların kontrol edilmesi,
  • Verilen süre içinde başarılması çok zor görevler verilmesi (Sonentag ve Zijlstra, 2006),
  • Sorumlulukların geri alınması ve işlerin daha düşük nitelikli kişilere verilmesi,
  • Bağırma, kapıları çarpma ve masa yumruklama gibi tavırlar sergilenmesi,
  • Çalışma saatleri dışında ilgisiz konularda telefonlar gelmesi.
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: